437

Для родителей

untitled-1

 Хайҕал туох кутталлааҕый?

            «Оҕону наһаа хайҕааман!..» – диэн кырдьаҕас эһээлэр, эбээлэр буойар тылларын аныгы дьон кулгаахпыт таһынан ыытарбыт баар суол. Психологтар, учууталлар оҕону элбэхтэ хайгыыр наадатын туһунан элбэхтэ этэллэр ээ. Ким сөпкө этэрий? Ким сыыһарый? Психология профессора Юлия Борисовна Гиппенрейтер туох сүбэлээх эбитий?   Далее

 untitled-1

 Оҕом кимиэхэ ымсыырарый, тугу ордугурҕууруй?

Ымсыы туохтан үөскүүрүй?

“Ньургун алта массыыналаах, миэхэ үс эрэ”, “Лена саҥа бэргэһэлээх, оҕолор бары кинини көрөн таҕыстылар…” Ама, хайа төрөппүт истибэтэх тылларай? Бу ымсыы быһыы, ордугурҕааһын буолар. Төрөппүт эрэ барыта оҕото атыттарга ымсыыран сордонуон баҕарбат.  Далее

untitled-1Оҕолорбутун күүтэр «өстөөхтөр»
“Кырдьаҕас киһи сүбэтэ дьолго тиэрдэр”.
(өс хоһооно)
1-кы «өстөөх»: телевизор, компьютер. Хаһан эрэ оҕобутун наука этэринэн сайыннарар баҕалаах атыыласпыт бу ыарахан сыаналаах малларбыт биһиги хонтуруолбутугар бэриммэккэ, оҕобутун буолуохтааҕар бэйэбитин буорту гынан эрэр курдуктар дуу?
Хайдах көмүскэниэххэ: кабельнай канаалга да, компьютерга да пароль угуохха сөп. Дистанционканы оҕо булбат сиригэр кистиэххэ сөп. Дьиэ иһинээҕилэр бары бииргэ тугу көрүөхтэрэ сөбүн, ханнык интэриэһинэй канааллар баалларын туһунан уопсай сүбэлэһэр, кырачаан оҕо баар кэмигэр бобуулаах канааллары чуолкайдыыр ордук. Далее

untitled-1Оҕом учууталын кытта тапсыбата…

Оҕону тутулуга суох гына иитэр үчүгэй эрээри кыра кылаас уонна ортоку сүһүөх үөрэнээччитэ ыксаатаҕына -ыгылыннаҕына ыпсаҕайдык кэпсэтэн- ипсэтэн дьыаланы быһаарсыа диэн күүтэр кэрэгэй. Онон, оҕо учууталы кытта тапсыбатаҕына орооһор наадалаах диир психолог Мария Баулина. Далее

untitled-1Оҕолор тугу кистииллэрий?

Оҕо улаатар, доҕотторо элбиир, оннооҕор кими эрэ таптыыр… Бу улаатар, буһар- хатар кэмин кытта төрөппүттэриттэн ону- маны кистиир кэмэ кэлэр. Төрөппүт оҕото тугу эрэ кистиирин көрөн, ыйытыыларга быстах- остох, мүлүк- халык хоруйдаһарын иһин туох айылааҕы кистиир буоллаҕай диэн хайаан да билэргэ дьулуһар.
Төрөппүт бу түбэлтэҕэ хайдах быһыыланыахтааҕый? Далее

untitled-1Үөрэнэ барартан аккаастанар…

Балаҕан ыйын бастакы бырааһынньык күнэ ааһан бастакы үөрэх чиэппэрэ саҕаланна. Ону кытта, сорох дьиэ кэргэҥҥэ үөрэн- көтөн оскуола боруогун атыллаабыт үөрэнээччилэрэ, сарсыарда аайы, ол оскуолатыгар барыан баҕарбат айдаанынан күнүн саҕалыыр…Тоҕо? Далее

untitled-1Оҕоҕор буруйгун билинээччигин дуо?

Оҕобут истигэнэ суох буолбутуттан соһуйар кэммит тиийэн кэлээччи. Кыыһырабыт, хомойобут, хаһыытыыбыт… Ис дьиҥэр, сыыһарбытын билэ- билэ алҕаспытын билинэртэн куттанарбыт элбэх буолааччы. Тоҕо? Далее

untitled-1Оҕо үөхсэр буоллаҕына…

Оҕо улаатан саҥата- иҥэтэ элбээн үөрдэр… Саас буолан таһырдьа тахсан, сайын ыыра кэҥээн, алтыһар оҕото элбээн иһэр. Бастаан, саҥарбыта барыта үөрдэр буоллаҕына, кэнники  Далее

untitled-1Оҕолорун кыыһырсаллар? Ол сөп!
Хайа да төрөппүт оҕолоро охсуһалларын, куруук иирсэллэрин сөбүлээбэт. Ол гынан баран бииргэ төрөөбүттэр илин былдьаһыылара үчүгэй өрүттээх буолуон сөп Далее

 

untitled-1

Оҕобутун сүрэҕэ суох бэйэбит оҥоробут?!.

Оҕо бэйэтин айылҕатынан барыны бары билэ- көрө, оҥоро, баһылыы, кыттыһа сатыыр. Хомойуох иһин ити актыыбынай, сонумсах быһыыта улахан дьон буруйунан ханнан хаалыан эмиэ сөп. Дьэ оччотугар, «хайдах маннык үлэһит дьоҥҥо сүрэҕэ суох оҕо баарый?» диэн бары кэлэн сөҕөрбүт олоххо баар буолааччы. Далее

untitled-1

Оҕом аҥардас таптаан сордонор…
Эрдэҕэс сааһы мээнэҕэ ыарахан кэм диэбэттэр: киһи бу сааһыгар туох баар өйө- санаата, уйулҕата ордук уйаҕас, ордук чараас буолар. Ол да иһин оҕо тапталга табыллыбатаҕына хаһан да көннөрүллүбэт, хаһан да ааспат иэдээн кэлбитин курдук Далее

untitled-1

Уоруйах бэргэһэтэ кырдьык умайар дуо?

Оҕо саадыгар эбэтэр оскуолаҕа оҕобут уорбутун туһунан үҥүстэхтэринэ кыбыстабыт. “Тоҕо атын оҕо малын ыллыҥ?” диэн ыйытыыга “Мин ылбатаҕым” диэтэҕинэ кыыһырабыт, уордайабыт. Далее

untitled-1

Уолаттар уонна кыргыттар

             Күн сирин көрбүт бастакы күннэриттэн уолаттар уонна кыргыттар тулалыыр эйгэни араастаан ылыналлар.

Кыыс оҕо кинини сөҕөллөрүн, элбэхтик кинилиин кэпсэтэллэрин сөбүлүүр. Улахан киһилиин кэпсэтэригэр кыыс кэпсэтээччитин бэйэтин диэки тардаары, киниэхэ сөбүлэтээри ыйыталаһар, сэҥээрэр. Онтон уол оҕо,Далее

untitled-1

*СУОХТАН* АТЫНЫ БИЛБЭТ ТӨРӨППҮККЭ

       Сорох төрөппүттэр оҕолорун иитиитигэр бобууну- буойууну сүрүн регулятор курдук тутталлар. Кыра эрдэҕиттэн араас хааччахтааһыны көрсүбүт оҕо олоххо баар быраабылалары кэбэҕэстик ылыныан, тулалыыр быһыыга- майгыга   Далее

untitled-1

*Суох, диэтим буолбат дуо…*

(аккаастыыры билбэт төрөппүккэ сүбэлэр)

Оҕотун моонньугар олордон баран халлаантан сулуһу ылан биэрэргэ бэлэм төрөппүт, били «ыстакаан ууну» көрөр: оҕобор төһөнөн уйгулаах олоҕу оҥоробун да оҕом Далее

untitled-1

Миигинниин ким да оонньообот!..

 Ытаан бэбээрэр, кып-кыһыл киһичээн баанчыктаах суорҕаҥҥа сууланан дьиэҕэ киирбитэ күн бэҕэһээ курдук. Ол бэйэтэ улаата охсон оҕо саадыттан хомойон- хоргутан кэлэн олорор. «Миигин кытта ким да оонньообот!..»- Далее

                          Француаза Дольто оҕону өйдүүргэ күлүүс санаалара

untitled-1

1) Хас биирдии оҕо, оннооҕор саҥа төрөөбүт, туспа личность, киһи. Кини төрөппүттэрин суопсунаһа буолбатах, онон оҕо өйө – санаата, баҕата болҕомтону эрэйэллэр. Оҕо төрөппүтүн этиитин кытта сөп түбэспэт да санаалара  Далее