580

КУЛАЧИКОВ Серафим Романович – Эллэй

elley(29.11.1904 – 14.12.1976)

Первый народный поэт Якутии. Участник Великой Отечественной войны. Член Союза писателей СССР с 1938 г. Член КПСС с 1946 г.

Родился в Амгинском наслеге Ботурусского (ныне Таттинского) улуса. В 1916 г. окончил Чычымахскую, затем Черкехскую школы. В 1920-1921 гг. работал секретарем ревкома. В 1924 г. работал в редакции газеты «Хотугу ыччат» («Северная молодежь») в Якутске. В 1928 г. окончил Государственный институт журналистики. Работал в редакциях газет «Кыым», «Социалистическая Якутия», журналов «Чолбон», «Кыһыл ыллык», «Хотугу сулус».

Творческую деятельность начал в 1924 г. с переводов русских революционных песен. Его первым печатным произведением стал перевод песни «Молодая гвардия».

В 1925 г. вышла первая книга стихов «Кыһыл ыллык». Он вошел в поэзию как яркий певец пионерии, комсомола, партии, гражданской войны, молодости, новой жизни. многие его песни стали народными песнями. Опубликовал 26 книг стихов и поэм. По мотивам устного народного творчества он создал поэму-сказку «Чурумчуку».

В 1939-1978 гг. Элляй работал председателем Правления союза писателей Якутии. Многие его произведения, переведенные на русский язык, вызвали интерес читателей Советского Союза. Он один из популяризаторов дореволюционной и советской поэзии. Перевел на якутский язык поэму Пушкина «Медный всадник», поэму Маяковского «Владимир Ильич Ленин», отдельные произведения Т. Шевченко, Н. Тихонова и других.

В 1955 г. избирался депутатом Верховного Совета Якутской АССР. Кавалер орденов Октябрьской революции, Трудового Красного Знамени, Дружбы народов, «Знак Почета». Почетный гражданин Таттинского улуса.

Именем С.Р. Кулачикова-Элляя названы Чычымахская средняя школа Таттинского улуса, улицы в Якутске, Ытык Кюеле, Чычымахе.

БИБЛИОГРАФИЯ

Произведения

  • Айымньылар : 2 томнаах / [редкол.: Ф. В. Габышева уо.д.а.]. – Дьокуускай : Бичик, 2014. – . – (Саха народнай суруйааччылара).
  • Т. 1 : Үөрүүнэн туолбута Сир ийэм : ырыалар, хоһооннор / [хомуйан оҥордо, киирии тылы суруйда С. А. Попов-Сэмэн Тумат]. – 2014. – 240 с.
  • Талыллыбыт айымньылар. – Дьокуускай :Кинигэ изд-вота, 1947. – 160 с.
  • Талыллыбыт айымньылар : 2 томнаах. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1964-1965.
  • Т. 1. Ырыалар, хоһооннор. – 1964. – 284 с.
  • Т. 2. Поэмалар. – 1965. – 256 с.
  • Ырыалар, хоһооннор, поэмалар / [хомуйан оҥордо Д. В. Кириллин ; киирии тыл авт. Н. З. Копырин, филол. наука канд.]. – Дьокуускай : Бичик, 2004. – 142 с. – («Саха суруйааччылара – оҕолорго» серия).
  • Кыайыыны уһансыбыт ырыалар [ноталааах ырыалар] : Улуу Кыайыы 60 сылыгар ананар / Культура уонна духуобунай сайдыы м-вота, Культура уонна Искусство коллеһа, Өбүгэ үөрэҕин каф. ; [хомуйан оҥордо Л. Докторова ; предисл. Г. Алексеева]. – Дьокуускай : [и. с], 2004. – 153 с.

***

  • Буду день грядущий ждать : Стихи. Поэмы / [сост., авт. предисл. Н. А. Лугинов ; лит. ред. И. И. Иннокентьев]. – Якутск : Бичик, 2009. – 110, [2] с.

***

  • Таатта улууһа. Сүүс сыл. Сүүс суруйааччы / [бырайыак ааптара, ред. А. Ф. Постников-Сындыыс ; хомуйан оҥордулар: А. Ф. Постников, П. Е. Самсонов, У. И. Заболоцкая уо.д.а.]. – Ытык Күөл : [и. с.], 2012. – 362 с.
  • Иһинээҕититтэн : Серафим Романович Кулачиков-Эллэй : [кылгас биогр.] ; Тааттаҕа ; Өкүлүүн ; Өр да мин эйигин күүппүтүм ; Таптыаҕыҥ ийэни ; Эһиги миигин өйдүөххүт : [хоһооннор]. – С. 70-73.

О жизни и творчестве

  • Серафим Романович Кулачиков-Эллэй аата биһиги оскуолабытыгар // Сүгүрүйэр сырдык кыһабыт / [хомуйан оҥордо Г. П. Бястинов]. – Дьокуускай, 2006. – С. 76-82.
  • Иһинээҕитэ: С. Р. Кулачиков-Эллэй оҕо сааһа ; Эллэй сайдыы суолунан ; Эллэй айар суолун туһунан ; С. Р. Кулачиков-Эллэй кинигэлэрэ ; Эллэй туһунан этиилэртэн ; С. Р. Кулачиков Эллэй диэн ааты ылбытын туһунан ; Эллэй төрөөбүт алааһа, кини айылҕата ; Эллэй 80 сааһын туолуутугар / Николай Романович Малышев ; Убайбынан киэн туттабын, киниэхэ сүгүрүйэбин / Валентина Кулачикова ; Народнай поэт С. Р. Кулачиков-Эллэй аатын үйэтитии ; Эллэй аатынан бириэмийэ балаһыанньата.
  • Слепцова, А. Д. Серафим Романович Кулачиков-Эллэй : (1904-1976 сс.) // Сиэннэрбэр суруйааччылары сэһэргиим // Анна Слепцова-Туобу Аана. – Дьокуускай, 2008. – С. 17-18. – (“Төрөөбүт Сахам сирэ” серия).

***

  • Бурцев, А. А. С. Р. Кулачиков-Эллэй // Введение в историю якутской литературы / А. А. Бурцев. – Якутск, 2004. – С. 64-69.

***

  • Копырин, Н. Умнуллубат дьылҕалаах / Н. З. Копырин // Чолбон. – 2004. – №11. – С. 77-79.
  • Тобуроков, Н. Сүүрбэһис үйэ өрөгөйүн поэта / Николай Тобуруокап // Чолбон. – 2004. – №11. – С. 80-82.
  • “Олох кыһалҕата баар буолар эбит этэ…” : [Суорун Омоллоон, Эллэй, Амма Аччыгыйа, Күннүк Уурастыырап олоххо, айар үлэҕэ мөккүөрдэрэ] // Күрүлгэн. – 2010. – №2 (15). – С. 106-124.
  • Михалева, Н. Өкүлүүн : [Эллэй 1941 с. суруйбут хоһооно] / Сайа // Үйэ. – 2011. – №4(5). – С. 15.
  • Эллэй уонна кини оҕолоро : [кыыһа Д. Аргунованы кытта кэпсэтии / суруйда Айысхаана] // Чолбон. – 2012. – №10. – С. 94-96.

***

  • Сивцев, В. Ийэ дойдуга таптал : (Эллэй төрөөбүтэ 100 сылын көрсө) / Василий Сивцев // Саха сирэ. – 2004. – Сэтинньи 5 к. – С. 13.
  • Кулачиков, В. Ыстыык уонна бөрүө : [сэрии сылларыгар суруйааччылар Союзтарын бэрэссэдээтэлэ, “Кыым” хаһыат корр. С. Р. Кулачиков-Эллэй туһунан] / Виталий, Александр, Альфред Кулачиковтар // Кыым. – 2005. – Ыам ыйын 4 к. – С. 11.

***

  • Кулачиков, В. Воспоминания об отце / Виталий Кулачиков // Якутия. – 2004. – 27 нояб. – С. 6.
  • Кулачиков, А. Как было далеко до мая… : [о фронтовой жизни поэта] / Альфред Кулачиков // Якутия. – 2005. – 9 апр. – С. 4.
  • Кулачиков, В. О ком молчит “Тайвань”? : [беседа с сыном С. Кулачикова-Эллэя, Виталием Серафимовичем / записала Федора Евдокимова] // Молодежь Якутии. – 2007. – 17 авг. – С. 24.

***

  • Кулачиков Серафим Романович-Эллэй : (29.11.1904 – 14.12.1976) // Аартыгы арыйааччылар : биобиблиогр. справ. / «Таатта» хаһыат редакцията» авт. тэрилтэ ; И. А. Аргунов аатынан Таатта улууһун киин б-ката ; [хомуйан оҥордулар: Т. Бочорукова уо. д. а.]. – Ытык Күөл, 2012. – С. 78-80. – Библиогр.: с. 79-80 (17 назв.).

***

  • Писатели Земли Олонхо : биобиблиогр. справ. / Союз писателей Якутии, Союз писателей Респ. Саха (Якутия), Якут. Нац. Б-ка ; [сост.: Д. В. Кириллин, В. Н. Павлова, С. Д. Шевков]. – Якутск, 2000. – С. 40-43. – Библиогр.: с. 41-43 (54 назв.).