Количество просмотров 333
1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (Пока оценок нет)
Загрузка...

НЕУСТРОЕВ Николай Денисович

neustr

(15.12.1895 – 21.07.1929)

Один из основоположников якутской литературы. Драматург, прозаик. Основал жанр комедии в якутской литературе.

Родился в IV Баягантайском наслеге Баягантайского (ныне Таттинского улуса). В 1910-1913 гг. учился в Якутском четрехклассном училище. В 1919 г. работал комиссаром, затем председателем ревкома Баягантайского (Таттинского) улуса. В 1922-1926 гг. работал учителем в Уолбинской школе. Был делегатом IV Всеякутского съезда Советов. В 1925-1926 гг. работал ответственным секретарем журнала «Хозяйство Якутии». В 1927 г. первым из якутов поступил на учебу в Московский литературный институт им. В. Брюсова, но по состоянию здоровья был вынужден оставить учебу.

Первый рассказ «Дикая жизнь» написан в 1915 г. на русском языке. В 1917 г. рассказ опубликован в журнале «Сибирские записки». Им написано 5 пьес. Пьесой «Куһаҕан тыын» открылся первый сезон работы Якутского национального театра. В 1916 г. принимал участие в переводе «Ревизора» Н.В. Гоголя, «Бориса Годунова» А.С. Пушкина.

В 1991 г. его имя присвоено Усть Таттинской средней школе Таттинского улуса. Названы улицы в Якутске и Ытык Кюеле.

БИБЛИОГРАФИЯ

Произведения

  • Айымньылар : 2 томнаах / хомуйан оҥордо Ю. И. Васильев-Дьаргыстай. – Дьокуускай : Бичик, 2005-2006. – (Саха литературатын классиктара).
  • Т. 1. Пьесалар. – 2005. – 256 с.
  • Т. 2. Хоһооннор, кэпсээннэр, суруктар. – 2006. – 224 с.
  • Талыллыбыт айымньылар / хомуйда, бэчээккэ бэлэмнээтэ А. Д. Неустроева. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1947. – 180 с.
  • Талыллыбыт айымньылар. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1959. – 196 с.
  • Талыллыбыт айымньылар / [бэчээккэ бэлэмнээтилэр Г. С. Сыромятников, Т. Ф. Федорова]. – Якутскай : Кинигэ изд-вота, 1985. – 180 с.
  • Куһаҕан тыын : драма. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1927. – 36 с.
  • Кэпсээннэр. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1929. – 64 с. ; 1936. – 77 с. ; 1975. – 54 с.
  • Пьесалар, кэпсээннэр : (кылаас таһынааҕы ааҕыыга көмө) / [сост. Е. К. Васильев]. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1987. – 112 с.
  • Төрүөбүт сирбэр, тапталлаах дьоммор, пьесалар, кэпсээннэр, очеркалар, тылбаас, хоһооннор, суруктар, бэлиэтээһиннэр, докумуоннар / [бэчээккэ бэлэмнээтэ Ю. И. Васильев]. – Дьокуускай : Бичик, 1995. – 336 с.
  • Тимир дьон оҕолоро / [бэчээккэ бэлэмнээтэ уонна аан тылы суруйда Ю. И. Васильев-Дьаргыстай]. – Дьокуускай : Бичик, 2000. – 32 с.
  • Тиэтэйбит : (кэпсээннэр, пьесалар). – Дьокуускай : Бичик, 2011. – (Быыкаа кинигэ түмэлэ).

* * *

  • Якутские комедии : Кукаакы кулуба. Тиэтэйбит. Тар. – Дьокуускай : Ленинец, 1926. – 26 с.
  • Святая искра : рассказы, очерки, стихи, заметки, письма, документы / [Сост.: Ю. И. Васильев, А. Г. Тыллар]. – Якутск : Бичик, 1995. – 88 с.
  • Неустроев, Н. Д. Другу ; Сахаада : [стихи] / пер. М. Докторовой // Илин. 1995. – № 2. – С. 7.

* * *

  • Таатта улууһа. Сүүс сыл. Сүүс суруйааччы / [бырайыак ааптара, ред. А. Ф. Постников-Сындыыс ; хомуйан оҥордулар: А. Ф. Постников, П. Е. Самсонов, У. И. Заболоцкая уо.д.а.]. – Ытык Күөл : [и. с.], 2012. – 362 с.
  • Иһинээҕититтэн : Николай Денисович Неустроев : [кылгас биогр.] ; Ээ, Сахаада ; Туллук-туллук доҕоттоор ; Доҕорбор : [хоһооннор] ; Балыксыт : [кэпсээн]. – С. 25-29.

О жизни и творчестве

  • Слепцова, А. Д. Николай Денисович Неустроев : (1895-1929 сс.) // Сиэннэрбэр суруйааччылары сэһэргиим // Анна Слепцова-Туобу Аана. – Дьокуускай, 2008. – С. 9-13. – (“Төрөөбүт Сахам сирэ” серия).

* * *

  • Бурцев, А. А. Н. Д. Неустроев // Введение в историю якутской литературы / А. А. Бурцев. – Якутск, 2004. – С. 41-48.
  • Бурцев, А. А. Классическое наследие и современность : опыт интерпретации творчества Н. Д. Неустроева // Якутская классическая литература и современность / А. А. Бурцев. – Якутск, 2007. – С. 99-128.

* * *

  • Винокуров, И. Чеховтыы истииллээх : (Н. Д. Неустроев тіріібµтэ 110 сылыгар) / И. Винокуров, Н. Винокурова // Чолбон. – 2005. – №11. – С. 89-93.
  • Син-Хой, А. “Төрөөбүт дойдуга таптал” : [Н. Д. Неустроев “Балыксыт” кэпсээнин ырытыы] / А. Син-Хой // Төрөөбүт тыл уонна литература. – 2007. – №4 (8). – С. 79.
  • Андросова, Т. И. Саха литературатын төрүттэспит сырдатааччы-суруйааччы Николай Денисович Неустроев аймахтара, сыдьааннара / Т. Андросова // Чолбон. – 2008. – №2. – C. 78-89.
  • Кириллина, М. А. Н. Д. Неустроев комедияларын уус-уран уратыта / М. А. Кириллина // Төрөөбүт тыл уонна литература. – 2010. – № 4 ( 20). – С. 48-52.
  • Колесова, М. Н. Н. Д. Неустроев оҕо аймах кутун тутара / М. Н. Колесова // Төрөөбүт тыл уонна литература. – 2010. – №4 (20). – С. 48-52.
  • Каженкин, И. И. Тылы туттуу туһунан : [П. А. Ойуунскай уонна Н. Д. Неутроев саха суругун сайыннарыыга үлэлэрэ] / И. И. Каженкин // Чолбон. – 2011. – №3. – С. 82-84.

* * *

  • Николаев, Н. Суруйааччы уонна оскуола : [төрөөбүтэ 115 с. көрсө үйэтитии үлэтин туһунан] / Н. Н. Николаев // Таатта. – 2010. – Ахсынньы 14 к.
  • Павлов, А. Үс сурук : [Н. Д. Неустроев нуучча биллиилээх библиограбын, суруйааччы Н. А. Рубакинныын суруйсуутун туһунан] / А. Павлов-Дабыл // Кэскил. – 2012. – Тохсунньу 31 к. – С. 15.

* * *

  • Неустроев Николай Денисович : (15.12.1895 – 21.07.1929) // Аартыгы арыйааччылар : биобиблиогр. справ. / «Таатта» хаһыат редакцията» авт. тэрилтэ ; И. А. Аргунов аатынан Таатта улууһун киин б-ката ; [хомуйан оҥордулар: Т. Бочорукова уо. д. а.]. – Ытык Күөл, 2012. – С. 58-60. – Библиогр.: с. 59-60 (14 назв.).
  • [Неустроев Николай Денисович] : биобиблиогр. ыйынньык / хомуйан оҥордо Н. А. Ханды // Айымньылар / Николай Неустроев ; [редкол.: А. К. Акимов уо. д. а.]. – Дьокуускай, 2006. – С. 191-206. – («Саха литературатын классиктара» серия).

* * *

  • Писатели Земли Олонхо : биобиблиогр. справ. / Союз писателей Якутии, Союз писателей Респ. Саха (Якутия), Якут. Нац. Б-ка ; [сост. Д. В. Кириллин, В. Н. Павлова, С. Д. Шевков]. – Якутск, 2000. – С. 25-26. – Библиогр.: с. 25-26 (17 назв.).