2045
1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (3 оценок, среднее: 3,67 из 5)
Загрузка...

Реас Алексеевич Кулаковскай

reas
(08.04.1914-31.05.1993)

Саха уус-уран литературатын төрүттээбит А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй уола, биллиилээх прозаик Реас Алексеевич Кулаковскай 2019 с. төрөөбүтэ 105 сылын туолар.

Р.А. Кулаковскай 1914 с. муус устар 8 к. Бүлүү куоратыгар төрөөбүтэ. Өксөкүлээх Өлөксөй ити саҕана Бүлүүтээҕи 3 кылаастаах училищеҕа учууталлыыра. Реас Чөркөөх сэттэ кылаастаах оскуолатыгар үөрэммитэ. 12 сааһыттан соҕотох хаалан аймахтарын, билэр дьонун көмөтүнэн үөрэнэн 1936 с. Дьокуускайга педагогическай техникуму бүтэрбитэ. Учуутал идэтин ылан 1940 сылтан Тааттанан, Чурапчынан, Бороҕонунан уо.д.а. сирдэринэн айымньылаахтык үлэлээбитэ. 1945-1948 сылларга Дьокуускайга педагогическай институкка үөрэммитэ. Оҕолорун иитэр кыһалҕаттан учууталлыыр үлэтигэр төннөргө күһэллибитэ. Сангаар 7 кылаастаах оскуолатыгар, Кириэс Халдьаайыга, онтон Чычымах 7 кылаастаах оскуолатыгар уһуннук араас предметтэри үөрэппитэ. Реас Алексеевич отучча саастааҕыттан былыргы саха олоҕун, айылҕа араас көстүүлэрин, норуот үһүйээннэрин кыралаан суруйа сылдьыбыт. Кини айар үлэтин 1962 с. саҕалаабыта. 1978 с. ССРС суруйааччыларын союһугар чилиэнинэн ылыллыбыта. Р.А. Кулаковскай аҕатын төрдүн ууһун кэҥэтэн, удьуорун уһатан кини үтүө дьыалатын салҕаан, сайыннаран, төрөөбүт норуотугар бэриниилээхтик сулууспалаабыта уонна таптыыр сахатын литературатыгар бэйэтин боччумнаах суолун хаалларбыта.

Кинигэлэрэ

 

читать

Сыккыс : кэпсээннэр. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1965. – 116 с.

Иһинээҕититтэн: Эһэм эрэйдээх ; Бойуот ; Сайдыым суоҕуттан ; Эрэй суоҕар эрэй ; Сэмэн суоппар ; Саадьаҥка ; Куобахтар ; Оҕо эрдэхпинэ.

 

читать

Сэһэннэр. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1971. – 144 с.

Иһинээҕититтэн: Аан аһылынна ;  Тиит төрдүн аайы – чооруостар.

 

читать

Сиккиэр : сэһэн, кэпсээннэр. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1976. – 136 с.

Иһинээҕититтэн: Дьиэ туттарыыта ; Сурук ; Тииспэт-тааспат буоллахха : [кэпсээннэр] ; Киһи доҕоро” : [сэһэн].

 

читать

Олоҕу таптаа : кэпсээннэр. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1980. – 112 с.

Иһинээҕититтэн: Михаил Фомич ; Маттамабыыл барахсан ; Ымсыытыгар ыт буола сыспыт ; “Аҥыр баҕайы…” ; Эһэ муҥнаах ; “Оо, аҕаккам!” ; Олоҕу таптаа.

  Сэһэннэр, кэпсээннэр. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1984. – 280 с.

Иһинээҕититтэн: Аан аһылынна ; Тиит төрдүн аайы – чооруостар Киһи доҕоро ; Бойуот : [сэһэннэр] ; Булчут кэпсээннэрэ ; Тииспэт-тааспат буоллахха ; Сурук ; “Оо, аҕаккам!” ; Олоҕу таптаа… ; “Аҥыр баҕайы…” : [кэпсээннэр].  

  Кэпсээннэр. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1988. – 152 с.
Улахан уонна орто саастаах оскуола оҕолоругар аналлаах кэпсээннэр хомурунньуга. Кэпсээннэргэ суруйааччы саха норуотун ааспыт олоҕун биллиҥҥини кытта тэҥниир уонна дьон үлэтин аатырдар.
  Аҕам олоҕо : ахтыы-сэһэн. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1990. – 288 с.
Суруйааччы аҕатын А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй туһунан бэйэтин көрүүлэригэр, аймахтарын ахтыыларыгар уонна араас чахчыларга, докумуоннарга олоҕуран ахтыы-сэһэн суруйбут.
 

читать

Луҥку киэһэ : хоһооннор, үгэлэр. – Дьокуускай : Бичик, 1993. – 78 с.
Автор бу хомуурунньугар киирбит үгэлэригэр бүгүҥҥү олох күлүк өттүн уус-уран тылынан күлэр, элэктиир, оттон лирическэй хоһооннорун сүрүн геройа – ол итэҕэстэри утары охсуһааччы.
 

читать

Орто дойду олохтооҕо Ордьоот оҕонньор : оҕолорго аналлаах олоҥхо ; Намыын киэһээ : хоһооннор. – Дьокуускай : Ситим, 1993. – 31 с.
Кинигэҕэ оскуола оҕолоругар аналлаах олоҥхо уонна араас кэмнээҕи хоһооннор киирдилэр. Оҕо уус-уран көрдөрүүлэригэр, ааҕыытыгар туһалаах буолуоҕа.
  Олох лабаалара : сэһэннэр, кэпсээннэр. – Дьокуускай : Бичик, 1996. – 542 с.
Иһинээҕититтэн: Олох лабаалара ; Ньаат атаҕын санатар ; Быстах очурдар ; Үчүгэй күтүөт ; Киһи барыта санаалаах ; Олох мускуурдаах эбит ; Истиҥ эрэ ; Биир ууга үс хонук ; Кырдьаҕас моһуоктаныыта ; Ол дьылларга ; Буута оҕонньор ; Кыра киһи аттыгар ; Оҕонньоттор ; Оҕонньор кэриэһин этэр ; “Билсиилээхтэр” ; Күүтүллүбэтэх көрсүһүү ; “Оччоҕо ынахпын аҕал”.  
 

читать

Кистэлэҥ кэпсээним. – Дьокуускай : Бичик, 2003. – 320 с.

Иһинээҕититтэн: Сиэллээх ; Сиэллээхтэртэн эмти тардан ; Ойууннар тустарынан ; Удаҕаннар ; Чөчүөккэ ; Абааһы ; Нууччаттан киирбит итэҕэл үгэстэрэ ; Дэлиһиэй кэпсээннэрэ ; Оҕо саас ; Дойдубар ; Харытыан ; Бойуот ; Ньаат атаҕын санатар ; Сэмэй таптал күүһэ ; Оҕолорго кэпсээннэр.

 

читать

Аҕам олоҕо : ахтыы-сэһэн. – Дьокуускай : Бичик, 2006. – 336 с.
А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй сүдү олоҕун, төрөөбүт норуотугар үтүөлэрин, былаас уларыйар дьалхааннаах кэмигэр өйүн-санаатын, тыйыс айылҕалаах Сахатын сирин уһаты-туора сыыйан, саха баай тылын-өһүн, уус-уран айымньытын, итэҕэлин, абыычайдарын хомуйбут, дьон-сэргэ олоҕун чинчийбитин, ол иһигэр араас муччургэннээх сырыыларын бу уус-уран айымньы дьэҥкэрдэн, итэҕэтэн биэрэр. Кинигэ саха литературатын төрүттээччи А. Е. Кулаковскай төрөөбүтэ 130 сылыгар ананан тахсар.
Бойуот : үһүйээн, сэһэннэр, кэпсээннэр / [бэчээккэ бэлэмнээтэ Кулаковская Т. Р.]. – Дьокуускай : Бичик, 2014. – 448 с.

Суруйааччы айылҕаны сэтэ-сэлээнэ суох сэймэктээһинтэн кыланар сүрэх иэйиитин хоһуйбута. Оҕо эрдэҕиттэн айылҕа көстүүлэрин, көтөр-сүүрэр сылдьар ыырын, быһыытын-таһаатын, майгытын-сигилитин Таатта кырдьаҕастарыттан такайыллан, булчут бэрийэр бэрдэ, биолог учуутал быһыытынан билэрин дьоҕурдаах суруйааччы буолан айымньыларыгар туойбута – бу кини биир улахан уратыта.

  Өксөкүлээх уола / хомуйан оҥордо А. Р. Кулаковскай ; ред. С. И. Тарасов. – Дьокуускай : Бичик, 2003 с. – 208 с.
Кинигэҕэ Реас Алексеевич Кулаковскай туһунан бииргэ үлэлээбит үөлээннэхтэрин, чугас дьонун, доҕотторун, үөрэппит оҕолорун истиҥ иһирэх ахтыылара киирдилэр.

 

 

Реас Кулаковскай олоҕуттан хаартыскалар

 

020Эдьиийэ Раиса (1918-1934)

016

 Убайа Ясон (1907-1927)

017

Эдьиийэ Лариса (1902-1932)

018 Убайа Алексей (1911-1932)

019 Реас (1914-1993)

0111Реас Алексеевич кэргэнинээн Татьяна Паповналыын ыал буолбут сылларыгар

Дьокуускай к., 1936 с.

0122 Реас Кулаковскай дьиэ кэргэнэ Алексей, Марина, Мария Заболоцкайдары уонна Аскольд Кулаковскайы кытта. Амаахаан, 1946 с.

Реас Алексеевич уолаттара Ясон, Атос, Алексей

Реас Алексеевич кыргыттара Рива, Раиса, Татьяна, Лариса, Людмила

0144 Р. А. Кулаковскай сиэннэрин ортолоругар. Бороҕон с., 1976

0133Саха народнай суруйааччылара В. М. Новиков – Күннүк Уурастыырабы, Д. К. Сивцев – Суорун Омоллоону кытта. Бороҕон с., 1976 с.

 

 

Реас аймахтарын кытта. Олороллор: Өрүүнэ, Трифон, Василий Кулаковскайдар уонна Ылдьаа Пинигин. Тураллар: Миитэрэй Габышев, Реас Кулаковскай, Илья Пинигин.
 

Реас  доҕоро Саха АССР үтүөлээх артыыһа Пантелеймон Васильевтыын

 

Оло5ун аргыһа Татьяна Паповналыын

 

Сиэнэ Ривалыын

 

Саха интеллигенцията

 

Суорун Омоллооннуун

 

Г.П. Башаринныын

 

Хаҥастан -уҥа: Н.С. Пестряков, Е.К. Попов, Н.Д. Бурцев, В.М. Новиков – Күннүк Уурастыырап, Р.А. Кулаковскай. Боро5он
 

Өксөкүлээх Өлөксөй 100 сылыгар

 

Реас Алексеевич аҕатын 115 сылыгар бааллар: Г.П. Башарин, С.П. Данилов, М.Е. Николаев, Т.П. Кулаковская, Д.К. Сивцев