1719
1 Звезда2 Звезды3 Звезды4 Звезды5 Звезд (Пока оценок нет)
Загрузка...

ОЙУНСКАЯ Сардана Платоновна

ojunskuya(06.09.1934 – 13.07.2007)

Фольклорист, литературовед, кандидат филологических наук. Член Союза писателей России. Заслуженный ветеран Сибирского отделения Академии наук. Заслуженный работник культуры РС(Я). Лауреат Государственной премии РС(Я) им. П.А. Ойунского. Почетный гражданин Таттинского улуса.

Родилась в Москве в семье видного государственного деятеля, основоположника якутской литературы, ученого П.А. Ойунского.

В 1962 г. окончила Якутский государственный университет. Работала старшим научным сотрудником Института гуманитарных исследований и проблем малочисленных народов Севера РС(Я).

В течении многих лет занималась исследованием якутских загадок и народной поэмы-тойука. В 1986 г. защитила кандидатскую диссертацию на тему «Якутские загадки», за что получила большое признание российских фольклористов.

Является составителем, автором переводов, вступительных статей, комментариев двуязычных сборников “Якутские загадки” (Якутск, 1975), “Якутские народные поэмы-тойуки” (Якутск, 1982), “Якутские сказки” (Ч.2. – Якутск, 1967), “Якутские народные песни” (Ч. 1-3. – Якутск, 1976, 1977, 1980), героического эпоса – олонхо “Кыыс Дэбилийэ” и “Модун Эр Соготох” (Новосибирск, 1993) для серии “Памятники фольклора народов Сибири и Востока”. В 1992 г. в г. Санкт-Петербурге опубликована ее монография “Якутские народные загадки. Специфика жанра”. Данный материал послужил основой для издания в 2002 г. двуязычного сборника “Якутские загадки” (Якутск, 2002), составителями которого являются С.П. Ойунская и Е.П. Чехордуна.

С 1988 г. С.П. Ойунская вплотную занялась работой по исследованию и публикации наследия П.А. Ойунского. Будучи Председателем общественного фонда П. Ойунского и членом Правительственной комиссии, в 1993 г. она принимала активное участие в организации и проведении юбилейных мероприятий Республики Саха (Якутия) и ЮНЕСКО (Париж), посвященных 100-летию со дня его рождения. Под ее руководством группой ученых-литературоведов в 1992-1993 гг. подготовлено к печати 3-томное собрание сочинений, куда вошли художественные произведения и научные труды П.А. Ойунского.

В 2003 г. к 110-летнему юбилею П.А. Ойунского ею подготовлен к изданию, воссозданный поэтом на основе народных сказаний, эпос “Дьулуруйар Ньургун Боотур” (“Нюргун Боотур Стремительный”).

В последние годы жизни занималась изучением современной якутской прозы. Известна как автор художественных произведений. Изданы поэмы “Дойдум Таатта, дорообо!”, “Хоочугур уола Былатыан”, эссе. Впоследствии они вошли в книгу “Светлой памяти отца” (Якутск, 1999). 

БИБЛИОГРАФИЯ

Творчество

  • Аҕам сырдык аата : поэмалар, эссе, ыстатыйалар уонна ахтыылар. – Дьокуускай : Бичик, 1999. – 286 с.

***

  • Таатта улууһа. Сүүс сыл. Сүүс суруйааччы / [бырайыак ааптара, ред. А. Ф. Постников-Сындыыс ; хомуйан оҥордулар: А. Ф. Постников, П. Е. Самсонов, У. И. Заболоцкая уо.д.а.]. – Ытык Күөл : [и. с.], 2012. – 362 с. – Иһинээҕититтэн: Сардана Платоновна Ойунская : [кылгас биогр.] ; Дойдум Таатта, дорообо! : (поэматтан быһа тардыы) ; Үтүө дойду үтүө дьонноох ; Харах уулаах Таатта үрэх ; Төрүт : [хоһооннор]. – С. 123-126.

***

  • Көҥүл ырыата / П. А. Ойуунускай ; [хомуйан оҥордо С. Ойунская]. – Якутскай : Кинигэ изд-вота, 1968. – 440 с.Саха таабырыннара = Якутские загадки / хомуйан оҥордо С. П. Ойунская. – Якутскай : Кинигэ изд-вота, 1975. – 376 с.
  • Киһи тыла – ох : таабырыннар, өс хоһоонноро / [хомуйан оҥордулар: Горохов С. И., Ефремов П. Е., Ойунская С. П. ; ред. В. А. Тарабукин]. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1982. – 52 с.
  • Саха народнай тойуктара = Якутские народные поэмы-тойуки : 4-с чааһа / [хомуйан оҥордо С. П. Ойунская ; науч. ред Н. В. Емельянов]. – Якутскай : Кинигэ изд-вота, 1983. – 279 с.
  • Талыллыбыт айымньылар : 3 томнаах / Платон Ойуунускай. – Дьокуускай : Кинигэ изд-вота, 1992-1993.Т. 1. Хоһооннор, тылбаастар, драмалар, поэмалар, поэмалар /           [бэчээккэ бэлэмнээтилэр : Д. Т. Бурцев, Л. Д. Нестерева, С. П. Ойунская, Р. С. Павлова ; коммент. оҥордулар : Д. Т. Бурцев,   С. П. Ойунская ; киирии   тыл авт. Ойунская С. П.]. – Дьокуускай. – 1992. – 335 с.

    Т. 2. Кэпсээннэр, сэһэннэр, пьесалар. Ахтыы / [бэчээккэ бэлэм         нээтилэр : С. П. Ойунская, Л. Д. Нестерова, Р. С. Павлова ; коммент. оҥордулар: С. П. Ойунская, Л. Д. Нестерова ; аан ты лын суруйда С. П. Ойунская ; биоблиогр. ыйынньыгы оҥордо Я. А. Захарова, ред. В. Н. Павлова]. – 1993. – 448 с.

    Т. 3. Якутский язык и пути его развития. Нууччалыы – сахалыы тиэр миннэ эх-арпагыраапыйа тылларын кинигэтэ / [бэчээккэ бэлэмнээтилэр: П. А. Слепцов, Е. И. Оконешников, С. П. Ойун ская, М. П. Алексе ев ; аан тылын П. А. Слепцов, сыҕарым тылы Е. И. Оконешников ; хос быһаарыылары П. А. Слепцов, Ф. М. Зыков суруйдулар]. – 1993. – 473 с.

  • Саха таабырыннара = Якутские загадки / [хомуйан оҥордулар: С. П. Ойунская, Е. П. Чехордуна]. – Дьокуускай : Бичик, 2002. – 176 с.
  •  Дьулуруйар Ньургун Боотур : олоҥхо / П. А. Ойуунускай ; [бэчээккэ бэлэмнээтилэр : П. Н. Дмитриев, С. П. Ойунская ; уопсай эрэдээксийэни оҥордо В. Н. Иванов ; В. С. Карамзин ойуулара ; кинигэ ис-тас киэргэтии лэрин оҥордо Д. П. Дмитриева] ; Саха Респ. наукаларын акад., Гуманитар. чинчийии ин-та. – 2-с, толору тахсыыта. – Дьокуускай : Сахаполиграфиздат, 2003. – 544 с. “Мин аатым ааттаныа…” (П. А. Ойуунускай туһунан ахтыы лар) / хомуйан оҥордулар: И. Е. Федосеев, С. П. Ойунская ; Саха Респ. наукаларын Акад.; Гуманит.чинчийии ин-та. – Дьокуускай : Изд-во СО РАН Якут. фил., 2003. – 336 с.

    Ойуунускай, П. А. Талыллыбыт айымньылар хомуурунньуктара / Былатыан Ойуунускай ; [хомуйан оҥордулар: М. Н. Дьячковская, С. П. Ойунская]. – Дьокуускай : Бичик, 2005. – 368 с. – (“Саха литературатын класссиктара”).

    I т.: Хоһооннор, тылбаастар, драматическай поэмалар. – Дьокуускай, 2005. – 320 с.

     II т.: Сэһэннэр, кэпсээннэр, драматическай айымньылар. – Дьокуускай, 2005. – 368 с.

***

  • Якутские сказки : в 2-х томах / сост. Г. У. Эргис ; [подгот. в печати Н. М. Алексеев, А. Л. Новгородова, С. П. Ойунская]. – Якутск : Кн. изд-во, 1967. – Т. 2. – 281 с.
  • Якутский героический эпос “Кыыс Дэбэлийэ” / сказитель Н. П. Бурнашов ; пер. с якут. С. П. Ойунской. – Новосибирск : Наука, 1993. – 326 с.
  • Якутский героический эпос “Могучий Эр соҕотох” / сказитель В. О. Каратаев ; пер. с якут. С. П. Ойунской. – Новосибирск : Наука, 1996. – 437 с.

***

  • «Аймах-билэ дьоммут элбээн иһэллэриттэн үөрэбит…» // Далбар Хотун. – 1995. – №1. – С. 14.

***

  • “Я помню отца со спины” : [интервью / записал В. Левочкин] // Поляр. звезда. – 2001. – N 49. – С. 8.

О жизни и творчестве

  • Сырдыгынан сыдьаайан… : ахтыылар / [хомуйан оҥордулар: Д. Е. Васильева, Л. Н. Романова]. – Дьокуускай : Бичик, 2008. – 144 с.

***

  • Ефимова, Н. Д. Олохпут үтүө аргыһа, киэргэлэ этэ / Н. Д. Ефимова // Чолбон. – 2014. – №9. – С. 72-76.
  • Романова, Л. Н. Кэрэхсэнэр киһи этэ / Л. Н. Романова // Чолбон. – 2009. – №9. – С. 88-90.
  • Тумат, С. Ахтыыларын алыба / С. Тумат // Чолбон. – 2014. – №9. – С. 76-79.

***

  • Богатырев, Р. Р. Улуу Ойуунускай кыргыттарын көрсүбүтүм : [ахтыы] / Роман Богатырев // Таатта. – 2014. – Ахсынньы 19 к. 
  • Дьячковскай, К. Д. Аҕатын албан аатын үйэтиппитэ / К. Д. Дьячковскай // Саха сирэ. – 2009. – Балаҕан ыйын 11 к. – С. 3.
  • Дьячковскай, К. Д. Далбар Хотун дэтиэҕин дэппитэ / К. Д. Дьячковскай // Ил Түмэн. – 2009. – Балаҕан ыйын 4 к. – С. 21.
  • [Ис дууһата тас көрүҥэр өтө көстөрө] / К. Д. Дьячковскай // Забота-Арчы. – 2009. – Балаҕан ыйын 3 к. – С. 15.
  • Козлова, А. Мааны ыалдьытым, үтүө сүбэһитим этэ : [ахтыы] / А. Козлова // Таатта. – 2014. – Алтынньы 3 к. 
  • Маркова, Т. А. «Эн саха сүрэҕин сырдаттыҥ» / Татьяна Маркова // Саха сирэ. – 2004. – Балаҕан ыйын 28 к. – С. 4.
  • Павлов, Н. Н. Эдьиийим туһунан иһирэх тыл / Н. Павлов // Саҥа олох. – Чурапчы. – 2007. – Атырдьах ыйын 21 к. – С. 2.
  • Попов, С. Кини син-биир биһигини түмэр / С. Попов // Таатта. – 2014. – Атырдьах ыйын 12 к. 
  • Посельская, А. К. Дьаһал тахсарын кэтэһэбит / Анна Посельская // Таатта. – 2014. – Атырдьах ыйын 22 к. 
  • Сардана Платоновна Ойунская-Соловьева : [некролог] // Саха сирэ. – 2007. – От ыйын 17 к. – С. 3.
  • Тумат, С. Кини киэҥ эйгэлээҕэ : ахтыы / Сэмэн Тумат // Саха сирэ. – 2008. – От ыйын 12 к. – С. 4.
  • Халгаева, С.  Ойуунускай Сардааната / С. Халгаева // Таатта. – 2014. – Алтынньы 17 к. 

***

  • Васильева, Д. Человек светлой души, большого сердца / Д. Васильева // Якутия. – 2008. – 12 июля. – С. 5.
  • Степанова, Е. Достойная дочь человека-легенды / Е. Степанова // Якутия. – 2004. – 27 сент. – С. 4.

***

  • Ойунская Сардана Платоновна // Таатта улууһун бочуоттаах гражданиннара : биографическай ыйынньык / [хомуйан  оҥордулар: Е. И. Софронова, Н. С. Иовлев]. — Ытык Күөл,   2015. — С. 70.
  • Таатта – 2019 : ытык-бэлиэ күннэр / “Таатта улууһа” муниципальнай оройуон, Таатта улууһун б-каларын кииннэммит ситимэ, И. А. Аргунов аатынан Ытык Күөл киин б-ката, Таатта улууһун кыраайы үөрэтээччилэрин көҥүл түмсүүтэ ; [хомуйан оҥордо Е. И. Шестакова]. – Ытык Күөл, 2019. – 125 с.: ил. – Иһинээҕититтэн: Ойунская Сардана Платоновна / Т. Д. Бочорукова. – С. 69. – Библиогр.: с. 70-75 (47 назв.).

    ***

  • Ойунская Сардана Платоновна // Ученые-исследователи Института гуманитарных исследований Академии наук РС(Я) : биобиблиогр. справ. / [сост.: Е. П. Антонов, П. И. Докторов, С. Е. Никитина]. – Якутск, 2005. – С 193-194. – Библиогр.: С. 194 (3 назв.).